Jelita

Jelito cienkie ciągnie sie od żołądka aż do jelita grubego, od którego odgranicza się tzw. zastawką Bauhina. Jelito cienkie może być miejscem dalszych etapów procesu trawienia, w jego wnętrzu składniki są poddawane działaniu enzymów pochodzacych z wątroby, z trzustki oraz własnej śluzowki jelita, które rozkładają je na elementy podstawowe. Zajmuje ono okolicę pępkowa, podbrzuszną oraz obie okolice biodrowe a częściowo oraz miednicę małą. Jego długość wynosi ok. 4-6 m, średnica 3—5 cm. Jelito cienkie dzielimy na dwunastnicę (łac. duodenum), jelito czcze (łac. jejunum) oraz kręte (łac. ileum). Ścianki jelita cienkiego ściskają się automatycznie. Rytmiczne ruchy odcinków jelita służą do ugniatania oraz kruszenia pokarmu, przeciwstawne skurcze jelita służa dobremu zmieszaniu pokarmu a ruchy perystaltyczne, następujace falowo, przesuwaja pokarm w kierunku jelita grubego. Dwunastnica leży na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego, posiada długości 25 do 30 cm. Kształt jej może być podobny do litery C. Do gornego odcinka dwunastnicy wpada przewód żółciowy oraz trzustkowy. Jelito czcze oraz kręte leżą wewnątrz oraz sa zawieszone na krezce, poprzez którą daża nerwy oraz naczynia. Wspólną cechą w budowie jelita cienkiego może być błona surowicza, umięśnienie (podlużne oraz okrężne), podśluzowa oraz śluzowa. Błona śluzowa posiada dużo fałdów oraz kosmków, poprzez co powierzchnia jej ogromnie się zwiększa. Czasem zdarza się, że występowanie narzadów wewnętrznych, a zatem oraz układu trawiennego, może być odwrotne, tak zatem nasza wątroba będzie po stronie lewej, śledziona po prawej, wyrostek robaczkowy po lewej itd. – nazywamy to także situs viscerum inversus. Zadania układu pokarmowego: zaopatruje organizm w produkty, które dostarczają mu energii; trawi pokarm; trawienie może być też mechaniczne bądź chemiczne; wchlania, czyli transportuje produkty trawienia poprzez nabłonek jelitowy do naczyń krwionośnych; odpowiedzialny może być także za wydalanie zbędnych produktow; Po uformowaniu kęsa pokarmowego zostaje on przekazany do dalszej części składowej przewodu pokarmowego w akcie połykania. Jama ustna składa się z przedsionka jamy ustnej oraz jamy ustnej właściwej. Przedsionek ograniczony może być od przodu wargami górną oraz dolna a od tyłu lukami zębowymi. Do przedsionka jamy ustnej na wysokości górnych zębów trzonowych uchodzą przewody wyprowadzające ślinianek przyusznych. Jama ustna ograniczona może być od góry podniebieniem, a po bokach policzkami, od dolu jamę ustna ograniczają mięśnie żuchwowo- gnykowe tworzące przepone jamy ustnej, od przodu jama ta ograniczona może być wargami: górną oraz dolna. Jama ustna w tylnej części składowej łączy się z gardłem przy pomocy tzw. cieśni gardzieli. Luki zębowe tworzą dwa rzędy dzieląc równocześnie jame ustną na dwie części: przedsionek jamy ustnej znajdujacy się pomiędzy wargami, policzkami, a zębami i jamę ustną właściwa znajdującą się za łukami zębowymi. Wróćmy do jelita. Długość wszystkich odcinków jelita wynosi ok. 1,5 m. Jelito ślepe (dawna historyczna nazwa to także – ślepa kiszka, łac. caecum) leży w prawej okolicy biodrowej. Może być ono od jelita cienkiego oddzielone tzw. zastawką Gerlacha inaczej zwaną zastawką Bauhina. Od jelita ślepego odchodzi wyrostek robaczkowy. Jelito ślepe przechodzi w okrężnicę wstępującą, która znow pod wątrobą zagina sie (tzw. zagiecie watrobowe okrężnicy) oraz biegnie mniej więcej poziomo w stronę lewą jako okreżnica poprzeczna; ta z kolei w lewym podżebrzu, pod śledziona, znów się zagina (zagięcie śledzionowe okrężnicy) oraz biegnie w dół jako okreżnica zstępująca. Nareszcie przechodzi w esicę (okrężnica esowata, potocznie zwana esicą). Nazwa tego odcinka okrężnicy pochodzi od jej kształtu litery S. Może być skierowana początkowo łukiem wypukłym ku stronie prawej, a następnie zakręca w dół przechodząc w odbytnicę. Esica posiada czasem długą krezkę oraz ulega skrętowi. Skręt esicy może być jedna z postaci niedrożności jelit oraz jako taki może stanowić stan zagrożenia życia. Niedrożność jelit ze skręcenia (popularnie nazywany „skrętem kiszek” łac. ileus) polega na skręceniu się jelita dookola osi długiej, powodujace jego zatkanie oraz dodatkowo uciśnięcie naczyń krwionośnych, co grozi niedokrwieniem, a następnie martwicą części składowej jelita). Esica przechodzi nareszcie w odbytnice. Jelito grube posiada charakterystyczną budowę, jego ściany sa pofałdowane oraz pozagłębiane. Budowa ściany jelita grubego może być podobna do budowy jelita cienkiego. W jelicie grubym żyje dużo symbiotycznych bakterii. Najsłynniejsza z nich może być Escherichia coli (nazywana w skrócie E. coli). Dwunastnica umiejscowiona może być na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego, jej długość to także 25-30 cm. Kształtem przypomina litere C. Do gornej części składowej dwunastnicy dochodzi przewod żółciowy oraz trzustkowy. Jelito czcze oraz kręte leża wewnątrzotrzewnowo oraz są zawieszone na krezce, która zawiera nerwy oraz naczynia krwionośne. Wszystkie części skladowej jelita cienkiego maja parę wspólnych cześci składowej takich jak: błona surowicza, umięśnienie (podłużne oraz okrężne), blona podśluzowa oraz śluzowa. Błona śluzowa wyposażona może być w dużo fałdów oraz kosmków, dzięki którym powierzchnia jelita może być większa. Niekiedy występowanie narządów wewnętrznych ukladu pokarmowego może być odwrotne (wątroba znajduje się po stronie lewej, a śledziona po prawej stronie, wyrostek robaczkowy umieszczony może być po lewej stronie itd.) takie zjawisko zostało nazwane situs viscerum inversus. Do przyswojenia zdecydowanej większości pożywienia (bialka, tłuszcze oraz węglowodany) konieczne może być trawienie. W jego wyniku zachodzi proces rozkładu do substancji prostszych, które podlegają wchłanianiu. Pokarmy są trawione za pomocą soków wydzielanych poprzez rożne gruczoły. Ślinianki oraz gruczoly ślinowe produkują ślinę, która zawiera amylaze ślinową. Blona śluzowa żołądka wydziela sok składający się głównie z kwasu solnego oraz pepsyny, jelito cienkie — tzw. sok jelitowy. Soki te różnią się skladem oraz czynnością. Oprócz tego do jelit wydzielają dwa ważne gruczoły – nasza wątroba (żółć) oraz trzustka (sok trzustkowy). Strawione składniki pokarmu ulegaja wchłanianiu; odbywa się ono głównie w jelicie cienkim, a w jelicie grubym wchłaniane są jedynie niektóre substancje, jak np. woda oraz sole mineralne.